Fotoğraftaki her kıyafeti ayrı ayrı beğenmek

Semantica’da fotoğraftaki kıyafetleri tanıyan bir araç yapmıştık. Araç çalışıyordu: görsel tanıma tamamen tarayıcı tarafında dönüyor, bir kıyafeti 10 saniyenin altında etiketlemek mümkün oluyordu. Tohum yatırımını o araçla aldık, Favogue’u da onunla kurduk. Favogue Şubat 2015’te bitti, Monet Labs aynı ay başladı. Elimizde çalışan bir teknoloji ve ona yeni bir yer arayan bir kurucu ekip vardı.

Bu kez aracı telefona taşıdık. Sokak modası fotoğrafı telefonda çekiliyor ve telefonda paylaşılıyor; ürünün de orada durması gerekiyordu. Standout, sokak modası için Instagram olacaktı.

Açılış ekranındaki cümle konumlandırmayı özetliyordu: sokak modasında beğeni sahibi insanların topluluğu. Hedefimiz modayla ilgilenen herkes değil, kıyafet seçimi başkaları tarafından takip edilen daha dar bir gruptu. Dar bir kitleyle başlamanın doğru olduğunu hâlâ düşünüyorum; yanlış olan, o kitleye ulaşmak için seçtiğimiz yoldu.

Fotoğrafı değil, ceketi beğeniyordunuz

Aracın yaptığı iş “bu fotoğrafta bir ceket var” demek değildi; ceketin sınırlarını çıkarmaktı. Sınır belli olunca kıyafet, fotoğrafın içinde dokunulabilir bir nesneye dönüşüyordu. Ürünün tamamı bu ayrımın üzerine kuruldu.

Uygulamada fotoğrafı beğenmiyordunuz, ceketi beğeniyordunuz. Ceketin üstüne çift dokunuyordunuz ve beğeni fotoğrafın tamamına değil, o parçaya yazılıyordu. Yorum da aynı şekilde çalışıyordu: pantolonun altına ayrı, ayakkabının altına ayrı yorum bırakılabiliyordu. Tek bir fotoğrafın üstünde birbirinden bağımsız üç dört konuşma dönebiliyordu.

Bu, bir arayüz süsü değildi. Moda konuşması zaten parça düzeyinde yapılıyor — insanlar “bu fotoğraf güzel” demiyor, “o ceket nereden” diye soruyor. Biz de konuşmayı bulunduğu yere taşımaya çalıştık.

Asıl plan tek tıkla alışverişti

Beğeni ve yorum görünen kısımdı. Plan, kullanıcının adres ve kart bilgisini saklayıp keşiften satın almaya tek tıkla geçmekti. Kendi cümlemizle: Amazon’un satın alma deneyimi ile Instagram’ın keşif deneyimini birleştirmek, ama yalnızca Instagram’ın moda alt kültürüne odaklanmak.

Oraya hiç varamadık. Uygulama beğeni, yorum ve keşif tarafında çalışır hâle geldi; ticaret tarafı hep bir sonraki aşamada kaldı. Bunun sebebi teknik değildi. Alışverişin başlaması için önce insanların düzenli olarak geri geldiği bir yer olması gerekiyordu ve o yer henüz yoktu.

Görünmeyen iş: bir sosyal ağın tamamı

Kıyafet düzeyinde etkileşim kodun küçük bir parçasıydı. Geri kalanı, o küçük parçanın görülebilmesi için önce var olması gereken her şeydi: açılış ve giriş akışı, yeni kullanıcıya beş kişi takip ettiren ilk ekran, akış, profil, takip listesi, kullanıcı araması, rehberden arkadaş davet etme ve bildirimler.

Bu listenin içinde bir ekran, bugün geriye dönüp baktığımda ürünün asıl sorununu ele veriyor: yeni kullanıcıdan devam etmeden önce beş kişi takip etmesini istiyorduk. Bunu koymak zorundaydık, çünkü kimseyi takip etmeyen bir kullanıcı için akış boştu. Yani ürün, tek başına açıldığında hiçbir şey göstermiyordu. Bir uygulamanın ilk ekranında kullanıcıdan iş istiyorsanız, değerinizi kendiniz üretmiyorsunuz demektir.

Bildirim metinleri bunu iyi anlatıyor: birisi fotoğrafınızı değil, fotoğrafınızdaki kıyafeti beğeniyordu. Bunun çalışması için her parçanın arka uçta kendi kimliği, kendi beğenileri ve kendi yorumları olması gerekiyordu. Küçük görünen bir ürün kararı, veri modelinin tamamını belirledi.

CEO olarak kod dışındaki işler de bendeydi: işe alım, marka ve ürün yönetimi. On beş ayın büyük bölümü, asıl fikrin etrafındaki bu altyapıyı kurmak ve ayakta tutmakla geçti.

Aynı fikir, daha tanınmış bir isimde

Gilt’in kurucu ortağı ve CEO’su Alexis Maybank tam olarak aynı fikirle bir uygulama çıkardı: Project September. Standout’un ölmesinin ana sebeplerinden biri buydu.

Bir fikrin sizden başkasının da aklına gelmesi olağandır; hatta fikrin doğru olduğunun işaretidir. Sorun, o fikrin sizden çok daha tanınmış birinde olması. Aynı ürünü anlatmak için harcamanız gereken emek ile onun harcaması gereken emek aynı değil. Biz aradaki farkı kapatacak bir üstünlüğümüz olduğunu gösteremedik.

Neden kapandı

Rakip, işin görünen sebebi. Görünmeyen sebebi şu: iki şirketi üst üste aynı aracın üzerine kurdum.

Mayıs 2014’ten Mayıs 2016’ya kadar, iki yıl boyunca elimde aynı kıyafet tanıma teknolojisi vardı. Önce web tarafında Favogue’u, sonra telefonda Standout’u onunla kurduk. İkisinde de yola aracın yapabildiği şeyden çıktık, insanların zaten yapmakta olduğu bir şeyden değil. Araç iyiydi. Ama “fotoğraftaki ceketi ayrıca beğenebilmek için sabah kim uygulamayı açar” sorusunun cevabını on beş ayda üretemedim.

Bir rakip sizi ancak kullanıcıyı yerinde tutan bir şeyiniz yokken öldürebilir. Project September çıktığında bizim tarafta, insanların vazgeçemeyeceği bir alışkanlık henüz oluşmamıştı. Mayıs 2016’da kapattık. Uygulama yayındaydı ve çalışıyordu; eksik olan, insanların ona geri dönmesi için bir sebepti.

Buradan alınabilecek şey

Standout’un asıl maliyeti para değil, sıraydı. İlginç olan fikri kimseye gösterebilmek için önce takip, akış, arama, davet ve bildirim sistemlerinin tamamını kurmak zorundaydık. Yani ürünün doğru olup olmadığına dair ilk dürüst işareti alabilmemiz için aylar geçmesi gerekiyordu. Bu sıralamayı yanlış kurmak, bir rakipten daha pahalıya mal olur.

Bugün aynı fikirle başlasam, kendi ağımı kurmadan önce fikri var olan bir ağın içinde denerdim. Kıyafet düzeyinde beğeninin insanlarda karşılık bulup bulmadığını anlamak için bir sosyal ağa ihtiyaç yoktu; birkaç yüz fotoğraf ve sabırlı bir grup kullanıcı yeterdi. O denemeyi yapmadan on beş ay harcadım.