Republic.com’da 3 Startup İncelemesi — Neden Bunlara Melek Yatırım Yapmam

Republic.com, erken aşama şirketlerin herkese açık biçimde ve küçük tutarlarla yatırım topladığı bir kitle fonlaması platformu. Bu kayıtta platformda listelenen üç şirketi tek tek açtım ve üçü için de aynı cevabı verdim: yatırım yapmam.

Asıl konu da bu. Yatırım anlatılarının neredeyse tamamı evet denen şirketler üzerine kuruludur; oysa bir yatırımcının masasına gelen şirket sayısı, yatırım yaptığı şirket sayısından kat kat fazladır. Hayır cevabının gerekçesi hiç konuşulmayınca geriye ölçüt değil, sezgi hikâyesi kalıyor.

Aşağısı kaydın notu. 36 dakikayı ayıramayacağınız bir günde bu sayfanın kendi başına iş görmesi için yazdım. Notlar ölçütü veriyor; şirketlerin tek tek nasıl elendiğini vermiyor, o kısım kaydın kendisi.

Kayıttaki üç soru

Her şirket için sırayla aynı üç soruyu ele alıyorum:

1. Bir melek yatırımda neye bakılır?
2. Bu şirkete neden yatırım yapmıyorum?
3. Yatırım yapmam için neyin farklı olması gerekirdi?

Sıra tesadüf değil. Üçü ayrı ayrı sorulduğunda inceleme bir beğeni testine dönüşüyor; sırayla sorulduğunda bir eleme yöntemine dönüşüyor.

Önce ölçüt, sonra şirket

Birinci soru şirkete bakmadan önce sorulur. Şirketi gördükten sonra kurulan her ölçüt kendini o şirkete göre ayarlar: sunum iyi hazırlanmışsa ölçütünüzü onun güçlü olduğu yere kaydırmanız çok kolaydır, üstelik bunu yaptığınızı fark bile etmezsiniz. Bu yüzden kayıtta ölçütü önden açıyorum — ekip, çözülen problem, ilerlemenin kanıtı, turun şartları. Şirket ondan sonra geliyor.

Kitle fonlaması tarafında bunun bir zorluğu daha var. Bir risk sermayesi turunda başka yatırımcıların sorduğu sorular, kabul ettikleri şartlar ve verdikleri fiyat size dolaylı bir referans olur. Halka açık bir kampanya sayfasında o referans yoktur; sayfadaki her cümleyi şirketin kendisi yazmıştır. Ölçütü kendiniz getirmezseniz, sayfa sizin adınıza getirir.

Hayır demenin bir sebebi olmalı

İkinci sorunun işi, hayır cevabını bir ruh hâli olmaktan çıkarmak. “Beğenmedim” bir gerekçe değil; altı ay sonra geri dönüp kontrol edemeyeceğiniz hiçbir cevap gerekçe sayılmaz. Kayıtta her şirkette hayır cevabını belirli bir eksiğe bağlıyorum, sonra o eksiğin turun şartlarıyla birlikte ne anlama geldiğine bakıyorum.

Bunun kurucu tarafında da bir karşılığı var. Yatırımcıdan gelen hayır cevaplarının çoğu nazik ve boştur; gerçek sebebini yüzünüze söyleyen az çıkar. Kayıt, o sebebin dışarıdan nasıl göründüğünü dinleme fırsatı.

En faydalı kısım: olması gereken neydi

Üçüncü soru, ilk ikisinden daha çok işe yarıyor. Bir şirkete hayır demek o şirket hakkında bilgi verir; o cevabın eşiğini söylemek ise yöntem hakkında bilgi verir. “Şu rakam şu seviyede olsaydı”, “bu ekipte şu rol dolu olsaydı”, “tur bu şartlarla açılsaydı” diye devam eden cümleler, kararı bir hükümden bir eşiğe çeviriyor.

Kurucuysanız, kendi sayfanızı bu üçüncü soruyla okuyun. Yatırımcının aradığı cevap orada yoksa, hayır sizin ürününüzle değil, sayfanızla ilgilidir.

Bu video kimin işine yarar

• Kitle fonlaması platformlarında ilk kez tur inceleyen, ama kendi ölçütünü henüz yazmamış kişi.
• Yatırımcıdan hayır cevabı alan ve gerekçenin gerçekte ne olduğunu anlamak isteyen kurucu.
• Melek yatırımcılığa yalnızca evet kararlarının hikâyesinden bakmış, eleme tarafını hiç görmemiş okur.

Kayıt nereden geliyor

23 Nisan 2023’te canlı yayın olarak yapıldı; 2023’te yürüttüğüm melek yatırımcılık topluluğu için yaptığım yayınlardan biri. Toplam süre 36 dakika 14 saniye. Bugüne kadar 100’den fazla girişime yatırım yaptım; kayıtta kullandığım ölçüt o kararların içinden çıktı.

Devamı

Bir kitle fonlaması platformunda hangi turları görebildiğiniz, düzenleyicinin sizi hangi sınıfa koyduğuna bağlı; sözlükteki akredite yatırımcı maddesi bu kapıyı anlatıyor. Kararın diğer ucunu — evet denip yıllarca beklenen tarafı — merak ediyorsanız Udemy’den Nasıl 1 Milyon Dolar Kazandım kaydı onun üzerine.