Ayda 2.000 lira ile emeklilik hesabı

Bileşik faiz, hakkında en çok konuşulup en az anlaşılan kavram. Zor olduğu için değil; on beş yıl sonrasını bugünün parasıyla düşünmek sezgiye aykırı olduğu için.

Somut hâli şu. Her ay 2.000 lira ayırın, on beş yıl boyunca — yani yatırım ufkunuz 180 ay. Bu birikimi enflasyonun yılda %20 üzerinde getiren bir yerde tutun. On beşinci yılın sonunda elinizde 1.882.106 lira olur ve o birikim size ayda 28.814 lira getirir. Rakamlar bugünün parasıyla.

Aylık gelir derken kastedilen

28.814 lira, birikimi bölüp harcamak değil. Anaparaya hiç dokunmadan, birikimin bir aylık reel getirisi. Anaparaya dokunmadığınız için de tükenmiyor. Emeklilik hesabının anlamı bu: birikmiş sermayeyi harcamaya değil, getirisiyle yaşamaya başladığınız an.

“Bugünün parasıyla” kısmı da önemli. Hesaptaki oran nominal değil reel — yani enflasyonun üzerine koyduğunuz kısım. Enflasyon %50 ise, o yıl %80 getiren bir yatırım yapmanız gerekiyor: 1,50 × 1,20 = 1,80.

Zor olan kısım

Zor olan kısım, bu hesaptaki tek varsayım. Enflasyonu yılda %20 geçmek, bir yıl için değil, on beş yıl boyunca her yıl için geçerli olmak zorunda. Kolay değil.

Bu yüzden hesabı kendi varsayımınızla kurmak, hazır sonuca bakmaktan daha işe yarar. Aşağıdaki kodda oranı 1,20 yerine 1,15 yazın: on beş yılın sonunda birikim 1.218.457 liraya, aylık gelir 14.274 liraya iner. Beş puanlık fark sonucu neredeyse yarıya indiriyor. Uzun vadeli hesaplarda tartışılması gereken şey biriktirdiğiniz rakam değil, getiri oranı.

Süreyi kısaltıp aylık tutarı büyütmek de bir seçenek. Ayda 5.000 lira, on yıl, aynı %20 varsayımı: ayda 25.959 lira.

Kod

kac_ay_caliscam = 180  # 15 yıl
# Enflasyonun üzerine yıllık kâr oranı. 1.20 = %20.
# Enflasyon %50 ise bir yılda %80 getiren bir yatırım yapmalısınız: 1.50 * 1.20 = 1.80
enflasyon_uzerine_yillik_kar_oranim = 1.20
aylik_yatirim_miktarim = 2000
 
total = 0
for i in range(kac_ay_caliscam):
    total += aylik_yatirim_miktarim * (
        enflasyon_uzerine_yillik_kar_oranim ** ((kac_ay_caliscam - 1 - i) / 12)
    )
 
print("toplam birikim:", total)
print("aylık getiri:", total * ((enflasyon_uzerine_yillik_kar_oranim ** (1 / 12)) - 1))

Herhangi bir çevrimiçi Python derleyicisine yapıştırıp üç değerle oynayabilirsiniz: kaç ay, aylık ne kadar, yılda enflasyonun kaç puan üzeri.