Dokuz ay çalışıp bir ay yaşamak

Gelirinin %10’unu biriktiren biri, bir ay çalışmadan geçinebilmek için dokuz ay çalışmak zorunda. Gelirinin %50’sini biriktiren biri için bu süre bir ay. Aradaki fark tam dokuz kat ve bu farkın getiriyle, piyasayla ya da hisse seçimiyle hiçbir ilgisi yok.

Hesabın bir ön kabulü var: ileride çalışmak zorunda olmamak istiyorsunuz. İstemiyorsanız geri kalanı size bir şey söylemez.

İki kişi, tek fark

Ahmet Bey aylık gelirinin %10’unu ayırıyor, Funda Hanım %50’sini. İkisi de parayı henüz yatırıma sokmuyor, olduğu gibi tutuyor.

Ahmet Bey 10 birim kazanıp 9 birim harcıyor. Tek bir aylık gideri için dokuz ay biriktirmesi gerekiyor. Funda Hanım 10 birim kazanıp 5 birim harcıyor; bir ay çalışması bir aylık finansal bağımsızlık kazandırıyor.

Buraya kadar bileşik getiri yok, sadece oran var. Oran tek başına dokuz kat fark üretiyor.

On yılın sonunda

Şimdi biriken parayı yatırıma soktuklarını ve yılda enflasyonun üzerine %10 kazandıklarını varsayalım. İkisi de on yıl ara vermeden çalışsın, her ayın birikimi konduğu andan itibaren getiri kazanmaya başlasın.

Hesap birkaç satır:

def birikim(aylik, yillik_getiri, ay_sayisi):
    toplam = 0
    for i in range(ay_sayisi):
        toplam += aylik * (1 + yillik_getiri) ** ((ay_sayisi - 1 - i) / 12)
    return toplam
 
print(birikim(5, 0.10, 120))   # Funda Hanım
print(birikim(1, 0.10, 120))   # Ahmet Bey

Funda Hanım’ın on yılın sonunda 999,32 birimi oluyor. Aylık gideri 5 birim, bu birikimin bir aylık getirisi ise 7,97 birim. Birikim, harcamadan fazlasını üretiyor: on yılın sonunda çalışmayı bırakabiliyor.

Ahmet Bey’in aynı sürede 199,86 birimi oluyor. Aylık gideri 9 birim, birikiminin aylık getirisi 1,59 birim. Kötü bir sonuç değil, ama on yılın sonunda emekli olamıyor. Aynı gelir, aynı getiri, aynı süre; değişen tek şey birikim oranı.

Daha gerçekçi bir hesap

%50 birikim çoğu insanın bulunduğu yerde mümkün değil. Daha ölçülü bir senaryo kuralım: %25 birikim, yıllık %25 getiri, on beş yıl.

print(birikim(2.5, 0.25, 180))

Sonuç 3.652 birim. Aylık gideriniz 7,5 birim, birikiminizin aylık getirisi 68,5 birim. Harcadığınızın dokuz katını üretiyor. Bu noktadan sonra mesele geçinmek değil, parayı ne yapacağınız.

Hesabın söylemediği şey

Birincisi, buradaki %10 ve %25 birer varsayım, birer vaat değil. Yıllık %25 reel getiriyi on beş yıl üst üste tutturmak kolay değildir ve hiçbir yerde garanti edilmez. Hesabın gösterdiği şey belirli bir getiri değil, birikim oranının süre üzerindeki etkisi.

İkincisi, yatırım ufkunu baştan kurmadan bu tablo çalışmıyor. On beş yıllık bir hesap yapıp üçüncü yılda pozisyonu bozarsanız geriye üç yıllık bir birikim kalır. Erken aşama yatırımda bu daha da katı, çünkü arada satmak çoğu zaman mümkün bile değil.

Üçüncüsü, tek bir yatırımın bu getiriyi vermesini beklemeyin. Çeşitlendirme, hesaptaki “yıllık %25” satırının arkasında duran şeydir; aynı sayıyı tek pozisyonda yazmak bahis oynamak olur.

Geriye tek cümle kalıyor: ne kadar kazandığınız değil, kazandığınızın kaçta kaçını elinizde tuttuğunuz belirliyor.