Çek yazıldıktan sonra yatırımcının işi

Para hesaba geçtikten sonra elinizde iki şey kalır: küçük bir pay ve kurucunun telefonunuza cevap verme isteği. Birincisi sözleşmeyle korunur, ikincisi korunmaz. Yatırım sonrası dönemin tamamı aslında ikincisinin nasıl kazanılacağıyla ilgilidir.

Bunu hem kurucu hem yatırımcı tarafında gördüm. Kurucu olarak Drawium’da, Standout’ta, Kivi’de ve Payko’da yatırımcılarla çalıştım; bugüne kadar da 100’den fazla girişime yatırım yaptım. İki taraf arasındaki fark, sanılandan küçük. Kurucular yatırımcıdan akıl değil, kendi başlarına ulaşamadıkları şeyleri bekliyor.

Erişim, tavsiyeden daha kıymetli

Erken aşamada bir şirketin en çok ihtiyaç duyduğu şey, kapısını çalamadığı kapılar. Bir kurumsal müşterinin satın alma yöneticisi, bir sonraki turu yönetebilecek bir fon, işe alınmaya değer bir mühendis. Bunların hepsi tanışıklık işidir ve tanışıklık, kurucunun parayla satın alamayacağı tek şeydir.

Drawium’da 1.500 başvuru arasından E-tohum 15’e seçilmiştik ve 1.500 web sitesi sahibine ulaşmıştık. Sahibinden.com, Doğan Online, Türk Ekonomi Bankası ve Yemeksepeti ürünü kullanmayı planlıyordu. O listedeki her isim bir tanışıklıktan çıkmıştı. Bir yatırımcının yapabileceği en somut katkı, o listeye bir satır daha eklemektir.

Bunun pratik hâli şudur: her güncelleme e-postasına iki cümleyle cevap verin ve o cevabın içinde bir isim geçsin. Tavsiye vermeden önce tanıştırın.

Düzenli bilgi, sorulmadan gelmeli

Yatırımcı güncellemeleri küçük çekler için genellikle tek bilgi kaynağıdır. Aylık ya da üç aylık kısa bir metin: gelir, nakit, kalan ay sayısı, o dönemin iki üç temel göstergesi, bir de yardım istenen konu.

Bu düzeni yatırımdan sonra kurmak zordur; yatırımdan önce konuşmak kolaydır. Çek yazmadan önce hangi sıklıkta ne göndereceğini kurucuyla açıkça konuşun. Sözleşmede bilgi hakları maddesi varsa ne kapsadığını okuyun; küçük paylarda çoğu zaman yoktur ve istenmesi gerekir.

Güncelleme gelmemeye başladığında bu, tek başına bir bilgidir. Kötü haber taşıyan kurucu genellikle sessizleşir. O sessizliği cezalandırmak yerine, tek bir soruyla açmaya çalışın.

Yönetim kurulu masası herkes için değil

Melek yatırımcıların çoğu yönetim kurulunda yer almaz, alması da gerekmez. Küçük bir payla masaya oturmak, şirkete katkıdan çok kurucunun takvimini tüketebilir. Katkı verebileceğiniz alan dar ve netse danışmanlar kurulu ya da gözlemcilik çoğu zaman daha doğru yapıdır.

Masaya oturuyorsanız görev denetimdir: nakit, işe alım, sözleşmeler ve şirketin hukuki düzeni. Ürün fikri üretmek için orada değilsiniz.

Zamanınız paranızdan kıt

Yüz şirketin güncellemesini aynı dikkatle okumak mümkün değil. Zamanı da sermaye gibi dağıtın: portföyü taşıma ihtimali olan az sayıda şirkete yığın, kalanına düzenli bir okuma ve sorulduğunda verilecek net bir cevap ayırın.

Bu acımasızlık değil, haftanın kaç saat olduğuyla ilgili bir kabul. Yardım edemeyeceğiniz bir konuda uzun uzun görüş bildirmek, kurucunun bir gününü alır ve hiçbir şeyi değiştirmez.

Zamanın en çok işe yaradığı yerlerden biri takip turlarıdır. Şirket yeni bir tur açtığında orantılı hakkınızı kullanıp kullanmayacağınıza karar vermeniz için hazır bilgiye ihtiyacınız olur. O bilgiyi tur açıldığında değil, aylar boyunca toplarsınız.

Kurucunun hatırladığı şey

Drawium zamanında ilgileniyormuş gibi davranan bir Avrupalı yatırımcı, ürün vizyonumuzu ayrıntısıyla dinledi, not aldı ve toplantının sonunda bir ay önce rakibimiz WalkMe’ye yatırım yaptığını söyledi. WalkMe sonradan 15 milyon dolar daha topladı ve San Francisco’ya, benim çalıştığım Udemy ofisinin iki blok ötesine taşındı.

O toplantıdan aklımda kalan şey rakamlar değil. Bir yatırımcının kurucuyla kurduğu ilişkinin, yatırım yapılsın ya da yapılmasın, uzun süre hatırlandığı. Ekosistem küçüktür ve Türkiye’de daha da küçüktür. Bugün çek yazmadığınız kurucu, üç yıl sonra portföyünüzdeki bir şirkete en iyi mühendisi tanıştıracak kişi olabilir.

Yatırım sonrası dönemin özeti şu: sermayeyi verdiniz, geri alamazsınız ve şirketin gidişatını doğrudan kontrol edemezsiniz. Elinizde kalan araçlar erişim, bilgi ve zaman. Üçünü de az sayıda şirkete, düzenli biçimde harcamak, hepsine biraz dağıtmaktan daha fazla iş görür.