Melek yatırımcı hangi boşluğu dolduruyor

Erken aşamada bir şirketin önünde iki tür para vardır. Kurucunun kendi parası ve tanıdıklarından bulabildiği tutar, ki bu genellikle ilk ürünü çıkarmaya ancak yeter. Bir de kurumsal turlar, ki oraya girebilmek için ürünün çalıştığını ve birilerinin para ödediğini göstermeniz gerekir. Arada bir boşluk kalır: ürün yarım, gelir yok, ama para bitmiş.

Melek yatırımcı tam olarak burada durur. Yaptığı iş, henüz kimsenin fiyatlayamadığı bir şeyi fiyatlamayı kabul etmektir.

Türkiye’de bu boşluk daha geniş

Drawium’u 2011’in sonunda Ankara’da kurduk. O dönem Türkiye’de e-ticaret dışına yatırım yapan neredeyse kimse yoktu. Ürünümüz Sahibinden.com, Doğan Online, Türk Ekonomi Bankası ve Yemeksepeti’nin kullanmayı planladığı bir araçtı ve buna rağmen turu kapatamadık.

Bugün tablo daha iyi, ama boşluğun kendisi kapanmadı. Kurumsal yatırımcıların sayısı arttı; erken aşamada ilk çeki yazacak insan sayısı aynı oranda artmadı. Paya dayalı kitle fonlamasının Türkiye’de bu kadar hızlı yer edinmesinin sebeplerinden biri de bu: kurucu için alternatif kapı sayısı hâlâ az.

Paradan başka verdiği şey — ve vermediği

Melek yatırımcının mentorluk, ağ ve tecrübe getirdiği doğrudur, ama bu cümle genellikle olduğundan büyük yazılır. Pratikte meleğin yapabileceği işler sayılıdır: bir tanıştırma, bir işe alımda ikinci görüş, bir kararın gözden geçirilmesi, bir müşteri görüşmesine katılma.

Bu işleri yapmayan melekler de vardır ve bu bir kusur değildir; parayı verip kenarda durmak da geçerli bir yaklaşımdır. Kurucunun bilmesi gereken şey, hangisinin karşısında olduğudur. Ben portföyümdeki şirketlerle en çok tanıştırma ve karar gözden geçirme üzerinden çalışıyorum. Bugüne kadar 100’den fazla girişime yatırım yaptım; bu sayıda şirketin her birine haftalık zaman ayırmak mümkün değil, ve bunu baştan söylemek daha dürüst.

İtibar, paradan önce gelen kısım

Bir yatırımın en az para kadar değerli tarafı, birilerinin sizi seçmiş olmasıdır. Drawium’da 1.500 başvuru arasından E-tohum’un 15’ine seçildik. O seçim bize sermaye getirmedi; Wall Street Journal’ın yazdığı, Webrazzi ve Milliyet’in haber yaptığı, salonlarda tanışabildiğimiz bir konum getirdi.

Aynı mekanizma yatırımcı tarafında da çalışır. Bir turda tanınmış bir öncü yatırımcının bulunması, arkadan gelen yatırımcıların incelemeyi daha az yapmasına yol açar. Bu, işin tehlikeli tarafıdır: başkasının seçimi, sizin incelemenizin yerine geçmez. Kitle fonlaması turlarında bunu sık görüyorum.

Sabırlı sermaye, gerçekte ne kadar sabır demek

Melek sermayesine “sabırlı sermaye” denmesinin sebebi, geri dönüş takviminin kimsenin kontrolünde olmamasıdır. Mart 2014’te Udemy hisselerini hisse başına 0,02 dolardan, 1.000 dolarlık aldım. Yedi yıl tuttum. Bu pozisyondan 1 milyon dolar kazandım.

O yedi yılın hiçbir noktasında elimde satılabilir bir varlık yoktu; yalnızca bir kayıt vardı. Çıkışa kadar geçen süre melek yatırımcılığın en çok küçümsenen değişkenidir. Bu parayı ayırırken sorulacak soru “ne kadar kazanırım” değil, “bu paraya yedi yıl boyunca ihtiyacım olmayacağından emin miyim” sorusudur.

Riskin karşılığı neden bu kadar büyük olmak zorunda

Erken aşamada yatırımların çoğu sıfırlanır. Bu, kötü seçim yapıldığı için değil, o aşamada bilinemeyecek şeylerin sayısı fazla olduğu için böyledir. Portföyün sonucunu birkaç şirket belirler ve o birkaç şirketin getirisi, geri kalan bütün kayıpları taşımak zorundadır.

Bunun kurucu açısından anlamı şu: melek yatırımcının aradığı “makul getiri” değil, çok büyük bir getiri ihtimalidir. Sağlam ama sınırlı büyüyecek bir işe melek parası uygun değildir; o iş için banka kredisi, gelir paylaşımı ya da müşteri ön ödemesi daha ucuzdur. Yanlış tür sermayeyi almak, sermaye bulamamaktan daha pahalıya mal olabiliyor.

Kitle fonlaması turunda melek ne yapar

Platform üzerinden açılan bir turda pazarlığı kimse yapmaz; şartlar siz görmeden belirlenmiştir. Turda tecrübeli bir yatırımcının bulunması yine de işinize yarar, çünkü şartları önceden görmüş ve girmeyi seçmiş biri vardır.

Buna karşılık o kişinin sizinle aynı şartlarla girdiğini varsaymayın. Farklı pay sınıfı, farklı fiyat ya da turdan önce imzalanmış ayrı bir sözleşme olabilir. Kampanya belgelerinde bunu arayın. Sorunun cevabı yoksa, bu da bir cevaptır.