Bir yatırımcının on temel sorumluluğu

Yatırımcının işi çek yazmak değildir. Çek, işin ortasında bir yerde imzalanan tek satırdır; asıl iş onun öncesinde ve sonrasında yapılır. Aşağıdaki on madde o işin tarifi, üç öbekte. Kendi listenizle karşılaştırın.

Anlaşma masaya gelmeden önce

Sektör analizi. Baktığınız sektörleri büyüme potansiyeli, riskleri ve yeni beliren eğilimleriyle birlikte anlamak. Tek bir şirketi değerlendirirken kullanacağınız zemin budur; zemin yoksa şirketin anlattığı hikâyeyi neyle karşılaştıracağınızı bilemezsiniz.

Fırsat bulmak. Sektör, aşama ve coğrafya gibi kendi kriterlerinize göre girişim listeleri çıkarmak, bu listeleri düzenli tutmak. Yatırım yapılabilir proje akışı kendiliğinden oluşan bir şey değildir; kurulur ve bakımı yapılır.

Ağ kurmak. Diğer yatırımcılar, hızlandırıcılar, kuluçka merkezleri ve sektör etkinlikleri: ekosistemdeki kilit oyuncuları tanımak ve onlarla bağlantıyı sürdürmek. İyi anlaşmaların çoğu ilan edilerek değil, bu ağ üzerinden gelir.

Bir şirkete bakarken

Şirket araştırması. Kurucu ekip, iş modeli, çekiş ve rakipler hakkında bilgi toplamak. Bu dördü ilk toplantıya girmeden önce elinizde olmalı; toplantıyı bunları öğrenmek için değil, sınamak için kullanın.

Durum tespiti. Kurucuların geçmişini kontrol etmek, mali tabloları incelemek, iş modelinin uygulanabilirliğini tartmak. Özenli inceleme için sabit bir kontrol listesi tutmak, her şirkette aynı soruları sormanızı sağlar — sevdiğiniz kurucuya daha az soru sormanızı da engeller.

Pazar boyutlandırma. Ürünün ya da hizmetin ulaşabileceği pazarın büyüklüğünü tahmin etmek ve büyüme potansiyelini değerlendirmek. Toplam ulaşılabilir pazar hesabı yatırım sürecinin olmazsa olmazıdır; hesabı kurucunun sunumundan almak ise bu maddeyi yapmamış olmak anlamına gelir.

Yatırım tezi yazmak. Her aday yatırım için gerekçeyi, beklenen getiriyi ve temel riskleri tek bir metinde toplamak. Yazılı bir yatırım tezi yoksa ortada karar da yoktur, yalnızca bir izlenim vardır.

Hukuki belgeleri okumak. Anlaşma özeti (term sheet), hissedarlar sözleşmesi ve yatırım sözleşmesi. Bunları okumadan imzalayan bir yatırımcı, likidasyon önceliğinin ne demek olduğunu ilk kez şirket satıldığı gün öğrenir.

Çek yazıldıktan sonra

Portföy yönetimi. Portföy şirketlerinizin anahtar performans göstergelerini, pazardaki hareketleri ve haberleri takip etmek. Yatırım anı sürecin sonu değil, takip edilecek sürenin başlangıcıdır.

Çıkış planlaması. Olası alıcıları, halka arz ihtimalini ve ikincil piyasada pay satışı imkânını yatırımdan sonra değil, yatırım sırasında düşünmek. Çıkış stratejisi olmayan bir pozisyon, süresi belirsiz bir bağıştır.

Neden hepsi gerekiyor

Bu on maddenin tamamı iki şey için var: riski yönetmek ve getiriyi iyileştirmek. Listeyi her şirket için baştan sona uygulamak çoğu zaman mümkün olmaz; atladığınız her madde, bilerek aldığınız fazladan risktir. Hiçbirini yapmadan yatırım yapıyorsanız, yaptığınız işe yatırım değil kumar demek daha doğru olur.