Yol haritasını geleceğe değil, geçmişe bakarak okumak

Yol haritası gelecek hakkında bir vaattir ve gelecek hakkındaki vaatler incelenemez. İncelenebilen tek şey, aynı ekibin daha önce verdiği vaatlerin ne olduğudur. Bu yüzden bir ürün yol haritası bana gösterildiğinde ilk isteğim bugünkü liste değil, altı ay öncekidir.

İki listeyi yan yana koyun

Kurucudan altı ay önceki yol haritasını isteyin, sonra o listeyle bugün canlıda duran şeyi karşılaştırın. Aradığınız şey yüzde yüz eşleşme değil — öyle bir eşleşme zaten şüphelidir, çünkü hiçbir şey öğrenilmemiş demektir.

Aradığınız şey, listeden düşen maddelerin neden düştüğünün anlatılabilmesi. İyi cevap somuttur: şu maddeyi çıkardık çünkü ilk yirmi kullanıcıda beklediğimiz davranışı görmedik. Kötü cevap iki türlüdür. Ya “önceliklerimiz değişti” diye tek cümleyle geçilir, ya da liste hiç değişmemiştir ve altı aylık gecikmeyle aynı maddeler durur. İkincisi daha kötüdür; kaymayan bir yol haritası, ölçüm yapılmadığının işaretidir.

Sürüm sıklığı, metodolojiden çok şey söyler

Ekibin hangi yöntemi kullandığı — iki haftalık koşular, sürekli teslimat, ya da hiçbiri — erken aşamada büyük ölçüde önemsizdir. Sekiz kişilik bir şirkette süreç adının bir anlamı yoktur; sürüm tarihlerinin vardır.

Son on sürümün tarihini isteyin. Aralar düzenliyse ekip bir ritim kurmuştur. Aralar üç hafta, sonra iki ay, sonra dört gün ise ekip talep üzerine çalışıyor demektir; bu erken aşamada olağandır ama plana güvenilemeyeceğini gösterir. Hiç sürüm yoksa, elinizdeki asgari geçerli ürün değil, bir demodur.

İkinci sayı, bir hata bildiriminden düzeltmenin canlıya çıkmasına kadar geçen süredir. Bu süre, ekibin piyasaya sürme süresini herhangi bir sunumdan daha dürüst anlatır.

Yol haritasının aritmetiği tutuyor mu

Her yol haritası bir insan-hafta hesabıdır ve o hesap çoğu zaman yapılmamıştır. Listeyi alın, kaç mühendis olduğunu sorun, sonra maddeleri sayın.

Drawium’da üç geliştirici işe alıp yönettim; Kivi’de en kalabalık anımızda sekiz kişiydik ve ürünün neredeyse tamamını ben yazıyordum. Bu büyüklükteki bir ekibin bir çeyrekte bitirebileceği iş miktarı bellidir ve kurucular bunu neredeyse her zaman iyimser tahmin eder. On iki maddelik bir çeyrek listesi gördüğünüzde sormanız gereken şey maddelerin değeri değil, hangi üçünün gerçekten çıkacağıdır.

Her maddenin bir sayısı olmalı

Ürün geliştirme sürecinin en iyi tek göstergesi, çıkan bir özelliğin arkasından neye bakıldığıdır.

Udemy’de istek listesini yazdım: kullanıcı bir kursu listesine ekliyor, bir ay içinde almazsa indirim kodu gidiyordu. Bu özelliğin bir sayısı vardı — e-posta başına ortalama 1 dolar. Kurs önizlemesini de aynı dönemde çıkardım; şirketin çoğu insanların içeriği hızlıca indireceğini düşünerek karşı çıkmıştı, CEO’nun desteğiyle hayata geçirdim ve dönüşüm oranlarını belirgin biçimde artırdı. İkisi de tartışmayla değil, ölçümle bitti.

Yol haritasındaki maddelere tek tek sorun: bu çıktığında hangi sayıya bakacaksınız ve ne olursa başarılı sayacaksınız. Kurucu her madde için anahtar performans göstergesini söyleyebiliyorsa ürün ekibi öğrenerek çalışıyordur. Söyleyemiyorsa, çıkan her özellik tartışmayı bitirmez, sadece erteler.

Yol haritasını dışarıdan kesen şeyler

Bir de ekibin hızıyla ilgisi olmayan risk var: planın hukuki ya da düzenleyici bir kararla kesilmesi.

Payko’yu Ağustos 2023’te kurdum; Türkiye’de paylı gayrimenkul yatırımı yapan bir şirketti ve esas olarak bir yapay zeka şirketiydi. Türkiye’deki 75.000 mahalleyi yatırım gözüyle analiz eden bir sistem kurduk, 75.000 yapay zeka asistanı oluşturup herkese açtık, 75.000 açıklama sayfası ürettik. İlk evi satmaya çok yaklaşmışken Sermaye Piyasası Kurulu projeyi bitirmemizi istedi ve aniden kapattık. Yol haritasının hiçbir maddesi yanlış değildi; listenin tamamı geçersiz oldu.

Bu yüzden yol haritasını okurken bir soru daha sorulur: bu planın hangi maddesi bir iznin, bir yorumun ya da bir platformun kararına bağlı. O maddeler ekibin kontrolünde değildir ve çekiş rakamlarıyla telafi edilemez.

Yol haritasından çıkarılacak tek not

İncelemeyi kapatırken yol haritası için tek cümle yazıyorum: “Bu ekip, önceki çeyrekte söylediğinin şu kadarını çıkardı ve çıkardığı her şeyin bir sayısı vardı.” Cümlenin ikinci yarısı doğruysa, plandaki maddelerin bir kısmının değişecek olması sorun değildir — bir pivot da o ölçümlerden doğar. İkinci yarısı doğru değilse, elinizdeki belge bir plan değil, bir dilek listesidir.