Melek yatırımcıyı ne motive eder ve bunu bilmek neye yarar

Erken aşamada para koymak, likit ve kolay bir yatırım biçimi değil. Aynı parayı çok daha az uğraşla, çok daha kolay nakde çevrilebilecek yerlere koymak mümkün. Buna rağmen insanların melek yatırım yapmaya devam etmesinin arkasında getiriden başka nedenler var ve bu nedenler yatırımcının nasıl davranacağını doğrudan belirliyor. Karşınızdakinin motivasyonunu okumak, sözleşmeyi okumak kadar pratik bir iştir.

Getiri, ama şeklini bilerek

Birinci motivasyon açık: kazanmak. Ancak erken aşamada getirinin dağılımı dengeli değildir. Yatırımların çoğu sıfırlanır, sonucu birkaç pozisyon belirler ve o pozisyonlar yıllarca fiyatsız durur.

Mart 2014’te Udemy hisselerini hisse başına 0,02 dolardan, toplam 1.000 dolarlık aldım. Pozisyonu yedi yıl tuttum ve o pozisyondan 1 milyon dolar kazandım. Bu cümlenin doğru okunuşu şu değil: erken girin, çok kazanırsınız. Doğru okunuşu şu: 1.000 dolar, sıfırlandığında hayatımda hiçbir şeyin değişmeyeceği bir tutardı ve yedi yıl boyunca o parayı hiç düşünmedim. Getiri motivasyonu ancak bu iki koşulla birlikte sağlıklı çalışır.

Ekosisteme geri vermek

Melek yatırımcıların önemli bir kısmı daha önce şirket kurmuş kişilerdir. Para toplamanın nasıl bir iş olduğunu bildikleri için, kendilerinden sonrakine kapıyı açmayı bir borç gibi görürler.

Bu motivasyon iyi bir yatırımcı üretebilir, çünkü kurucunun tarafında durmayı kolaylaştırır. Riski de aynı yerdedir: sempati, incelemenin yerine geçebilir. Bir ekibi beğenmek yatırım gerekçesi değildir; beğenmek, incelemeye başlama gerekçesidir.

Alanı yakından görmek

Bir sektörde aktif çalışan biri, o sektördeki girişimlere yatırarak neyin denendiğini herkesten önce görür. Bu bilgi, kendi işindeki kararlarını da etkiler.

Bende bu motivasyon teknik tarafta işledi. Toolio’da perakende için talep tahmini sistemleri yazdım; problem birebir şuydu: “1.000 farklı kıyafet satıyorum ve 100 mağazam var. Her birinden kaç tane üretmeliyim, hangisinden hangi mağazaya kaç tane, ne zaman göndermeliyim?” Bu problemi içeriden gördükten sonra aynı alandaki bir sunumu değerlendirmem, dışarıdan bakan birininkinden farklı oluyor. Bilgi avantajınız nerede varsa, anlaşma akışınızın ağırlığı da orada olmalı.

Sosyal çevre ve can sıkıntısı

İki motivasyon daha var ve ikisi de dikkat ister.

Birincisi sosyal olan: arkadaşları yatırım yaptığı için yatırım yapan kişi. Bu yatırımcı genellikle bir grubun içindedir, kararı kendi vermez ve turda bir isim olarak durur. İkincisi zaman doldurmak için bu işe girenler. Bu grup, küçük bir bilet karşılığında orantısız büyüklükte inceleme talep edebilir ve ekibin haftalarını alabilir.

Kurucuysanız bu ikisini erkenden ayırt edin. Yatırımcıysanız kendinize sorun: bu şirkete, bu turda kimse yatırım yapmıyor olsaydı yine girer miydim.

Motivasyon, portföyün şeklini de belirler

Motivasyonunuz yalnızca hangi şirketlere bakacağınızı değil, kaç şirkete bakacağınızı da belirler. Yalnızca getiri için buradaysanız, hesap sizi çeşitlendirmeye ve çok sayıda küçük bilete götürür; çünkü sonucu birkaç pozisyonun belirlediği bir dağılımda o pozisyonlara denk gelmenin tek yolu yeterince çok denemektir.

Alanı yakından görmek için buradaysanız, tersi geçerli: az sayıda şirkete girip her birine zaman ayırmak daha anlamlı olur, çünkü aldığınız asıl karşılık paranın getirisi değil, öğrendiğiniz şey. İki motivasyonu aynı portföyde karıştırmak, iki hedefi de zayıflatıyor. Hangi paranın hangi amaçla konduğunu baştan ayırın; yatırım ufkunuzu da buna göre belirleyin.

Kendi motivasyonunuzu yazın

Motivasyonunuzu bir cümleyle yazmak, sonradan kendi kararlarınızı değerlendirebilmenizi sağlar. Cümle şuna benzemeli: hangi alanda, neden orada bir avantajınız olduğunu düşündüğünüz ve bu paranın ne kadar süre bağlı kalabileceğini kabul ettiğiniz. Bu, yatırım tezinizin ilk satırıdır.

Yazılı olmasının bir faydası daha var. Standout’ta sokak modası için bir uygulama yaptık; aynı fikirle Gilt’in kurucu ortağı ve CEO’su Alexis Maybank, Project September’ı çıkardı ve bu şirketin ölmesinin ana sebeplerinden biri oldu. Bir şirket kapandığında insan bir süre gerçekten kötü hisseder ve o anda alınan kararlar iyi kararlar olmuyor. Önceden yazılmış bir cümle, o anda size ne yapacağınızı değil, neden başladığınızı hatırlatır.