Etki ile olasılık aynı şekilde ölçülmez

Risk listesini iki eksene yerleştirmek yaygın bir yöntem: etki ve olasılık. Yöntemin sessizce geçtiği yer şu — bu iki sayı aynı kalitede değildir. Etkiyi makul bir yaklaşıklıkla hesaplayabilirsiniz. Olasılığı tahmin ederken, erken aşamada, neredeyse her zaman yanılırsınız.

Bu asimetriyi kabul ettiğinizde risk tablosu görsel bir alıştırma olmaktan çıkıp karar aracına dönüşüyor.

Etkiyi para ve ay cinsinden yazın

“Yüksek etki” bir şey söylemez. Bunun yerine iki sayı yazın: bu risk gerçekleşirse şirketin nakit çıkışı ne kadar artar ya da geliri ne kadar düşer ve şirketin ömrü kaç ay kısalır. İkinci sayı daha önemlidir, çünkü erken aşamada şirketleri öldüren şey zarar değil, zamansızlıktır.

Bu iki sayıyı yazmak sandığınızdan kolaydır. En büyük müşteri giderse gelir ne olur, tedarikçi fiyatı yüzde kırk artarsa brüt kâr ne olur, işe alım altı ay gecikirse ürün takvimi nereye kayar. Kurucu bu hesapları çoğu zaman zaten yapmıştır; yapmadıysa bu da bir bulgudur.

Sonra üçüncü bir soru sorun: bu risk gerçekleştiğinde şirket yoluna devam edip toparlanır mı, yoksa kapanır mı. Bu ikisi arasındaki fark, risk tablosundaki tüm renk tonlarından daha belirleyicidir. Toparlanabilir riskler anlaşma yapısıyla ve takiple yönetilir. Kapanışla sonuçlananlar yatırım kararının kendisiyle yönetilir.

Olasılık tahmininin ne kadar kötü olduğunu kendi şirketimde gördüm

Monet Labs’te Standout’u kurduk: fotoğraftaki tek tek kıyafetleri tanıyan, çift dokunuşla beğenilebilen bir iPhone uygulaması. Sokak modası için bir sosyal ağ. Tanınmış bir ismin aynı fikirle sahaya girmesi, kâğıt üzerinde düşük ihtimalli görünen risklerdendi.

Gilt’in kurucu ortağı ve CEO’su Alexis Maybank aynı fikirle Project September’ı çıkardı. Bu, şirketin ölmesinin ana sebeplerinden biri oldu. Riskin etkisini önceden yazmak mümkündü: aynı fikri çok daha geniş bir kitleye taşıyabilecek biri girerse şirket biter. Ne zaman ve kimin eliyle geleceğini yazmanınsa bir yolu yoktu. Karar bu ikinci sayıya dayandırıldığında yanlış çıkıyor.

Düşük olasılıklı sandığınız risk, bazen sizin davranışınızla tetikleniyor

Drawium’da web sitelerine kod yazmadan rehberli tur ekleten bir araç yapıyorduk. İlgileniyormuş gibi davranan Avrupalı bir yatırımcı ürün vizyonumuzu ayrıntısıyla dinledi, not aldı ve toplantının sonunda bir ay önce rakibimiz WalkMe’ye yatırım yaptığını söyledi. WalkMe sonrasında 15 milyon dolar daha topladı ve San Francisco’ya, benim Udemy’de çalıştığım ofisin iki blok ötesine taşındı.

Bu, dışarıdan gelen bir olay gibi görünüyor: rakip yatırım aldı. Oysa gerçekleşme ihtimali kaç yatırımcıyla, ne kadar ayrıntıyla konuştuğumuza bağlıydı — yani kısmen bizim elimizdeydi. Kontrol edilebilir bir riski dışsal bir olasılık gibi yazmak, en sık yapılan sınıflandırma hatasıdır.

Yüksek etkili riskleri olasılıktan bağımsız ele alın

Pratik kural şu: bir risk gerçekleştiğinde yatırımınızın tamamı sıfırlanıyorsa, olasılık tahmininizin ne olduğunun önemi yok. O riski ya anlaşma öncesinde çözersiniz, ya yatırım büyüklüğünüzü ona göre küçültürsünüz, ya da geçersiniz.

Olasılığı gerçekten ölçebildiğiniz tek yer, arkasında veri olan risklerdir: müşteri terk oranı, tahsilat gecikmesi, tedarikçi teslim performansı. Burada geçmiş veriye bakıp bir aralık verebilirsiniz. Rekabet, düzenleme değişikliği ve kurucu ayrılığı bu türden değildir; bunlara sayı yazmak size olmayan bir kesinlik hissi verir.

Olasılık yerine erken uyarı göstergesi belirleyin

Tahmin edemediğiniz her yüksek etkili risk için, gerçekleşmeye başladığını size gösterecek bir gösterge yazın. Rekabet riski için bu, rakibin işe alım ilanları ya da aldığı yatırım turu olabilir. Düzenleme riski için, aynı işi yapan başka bir şirkete gelen bir kurul kararı. Ekip riski için, kurucular arasındaki toplantı sıklığının düşmesi.

Bunlar olasılık tahmininden daha iyidir, çünkü sizi haklı çıkarmaya değil haberdar etmeye çalışırlar. Yatırımcı güncellemelerinde arayacağınız şey de budur: kurucunun iyi haberleri değil, sizin önceden belirlediğiniz üç dört göstergenin durumu.

Göstergeyi yatırımdan önce yazmanın bir faydası daha var. Yatırımdan sonra yazarsanız, o gösterge şirketin son üç ayda iyi gittiği bir alandan seçilir. İnsan zihni böyle çalışıyor.

Tabloyu her turda yeniden yazın

Risk listesi yatırım anına ait bir belge değil. Şirket büyüdükçe bazı riskler kapanır, yenileri açılır. Ürün riski çekiş geldikçe azalır; buna karşılık ölçeklenme, işe alım ve nakit yönetimi riskleri büyür. Her yeni turda listeyi baştan yazmak, sermaye tablosundaki değişikliği okumaktan daha çok bilgi verir.